لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان ئێدوارد كیسی تایبەتمەند لەبارەی ناساندنی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی و ژینۆساید بۆ گوتى : كوشتنی بەئەنقەستی ژمارەیەكی زۆری ئەندامانی گرووپێكی ئیتنی، یان نەتەوەیی و بەو شێوەیەی تیرۆریستانی داعش دژی كوردانی ئێزیدی ئەنجامیانداوە، جۆرێكە لە كوشتنی بەكۆمەڵ، كە لە سایەی یاسای نێودەوڵەتیدا بە «تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی» لێدەدرێتەوە. هەروەها بە كۆیلەكردنی ئافرەتان و پیاوانی گرووپەكە بە ئامانجی كوشتنیان بە هەمان شێوە تاوانە لە سایەی یاسای نێودەوڵەتیدا و دەكەوێتە خانەی ئەوەی پێی دەگوترێت: « تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی.» تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی بە زۆری ئەو تاوانانەیە كە كوشتنی هەڕەمەكی و رەشەكوژی خەڵكانێك، یان ئەندامانی گرووپێكی ئیتنی، یان ئایینی دیاریكراو، یاخود كۆكردنەوەی گرووپە بە ئامانجیكراوەكە لە كامپێكدا، یان شوێنێكی داخراودا بۆ ئەوەی بەكاریان بهێنن بۆ ئامانجی تاقیكردنەوە، یاخود تێركردنی ئارەزووی سێكسی بە شیوەیەكی ئاژەڵییانە.


ئێدوارد هەروەها گوتی: پێموایە لەسەر پرسێكی لەمشیوەیە بۆچوونێكی هاوبەش نییە لە نێو زۆرێك لە توێژەرانی مافەكانی مرۆڤدا. ئەگەرچی رێكخراوە تیرۆریستییەكان، یاخود گرووپە میلیشیا چەكدارەكان «دەوڵەت» یان «نەتەوە» نین و بە زۆری ئیمزایان لەسەر یاسایەكی نێودەوڵەتی دیاریكراو نەكردووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ناچارن رێز لە یاسا نێودەوڵەتییەكان بگرن، كاتێك لە وڵاتێكدا چالاكی دەكەن كە ئەو وڵاتە ئیمزای لەسەر ئەو یاسا نێودەوڵەتییە كردووە. كاتێك گرووپە چەكدراەكان دەست بەسەر خاكێكدا دەگرن كە مرۆڤی تێیدا نیشتەجێیە، ئەوا پابەندبوونێكی یاساییان لە ئەستۆیە كە بە كەرامەتەوە هەڵسوكەوت لەگەڵ ئەو مرۆڤانەدا بكەن، هەروەها بە گوێرەی یاسای نێودەوڵەتی كە جەخت لەسەر مافی ژیانی هەموو تاكەكەس و گرووپێك دەكاتەوە. بە كۆیلەكردنی ئافرەتانی كوردی ئێزیدی و هەر گرووپێك لە خەڵك، پێشێلكردنی ئەخلاق و یاسای نێودەوڵەوتییە. نابێت لە سایەی هیچ هەل و مەرجێكدا تەحەمول بكرێت و نابێت چاوپۆشی لێبكرێت، یان بەرگری لێبكرێت. لەم رووەشەوە دەبێت كۆمەڵگەی نیودەوڵەتی باشتر سزای تیرۆریستانی داعش بدات.


شایانی باسە ئێدوارد هەروەها گوتی: ژینۆسایدی ئەرمەنییەكان لەلایەن دەوڵەتی عوسمانی توركیاوە لە دەیەی دووەمی سەدەی بیستدا، نموونەیەكە لە بارەی بە ئامانجگرتنی بەئەنقەستی كەمینەیەكی ئایینی (گرووپی مەسیحی ئەرمەنییەكان لە كۆمەڵگەیەدا كە تێیدا زۆرینە موسڵمانن) بۆ لەناوبردنیان. ئەوە لە رێی كوشتنی راستەوخۆ و برسیكردنەوە ئەنجام درا، هەروەها لە رێی ئەوەی خرانە بارودۆخێكەوە كە ئامانج لێی لەناوبردنیان بوو وەك گرووپێكی ئایینی. ئەمەش مایەی بەدبەختیە كە هەندێكجار «سیاسەت» ئەوە دیاری دەكات كە نەتەوەكان و رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان خوازیار بن چی بە ژینۆساید دابنێن و لەبەرامبەر چیدا دوودڵ بن لەوەی ئەم ناوی بەسەردا دابڕن. ئەوە كارێكی خراپە، چونكە ژینۆساید هەر ژینۆسایدە، ئیدی لەلایەن قەوارەیەكی جیهانییەوە دانی پێدابنرێت یاخود نا. لە راستیدا بەلای منەوە پێویستە فاكتەكانی ژینۆساید زۆر گرنگتر بن لە سیاسەتی دانپێدانان. كاتێك گرووپێك دەكرێتە ئامانج بۆ ئەوەی لە ناو ببردرێت، تا ئەو راددەیەی تاوانكاران بە روونی گوزارشت لە نییەتی لەناوبردنی گرووپەكە دەكەن، یاخود نییەتی لە ناوبردنی گرووپەكە بۆ هەموان روونە، ئەویش بەهۆی ناسنامەی ئیتنی، رەگەزی، ئایینی، یاخود نەتەوەیی گرووپەكەوە، یان تەنانەت بەهۆی ناسنامەی سیاسی و رەگەزیی گرووپەكەوە، ئەوە حاڵەتێكی روونی ژینۆسایدە. پێویستە فاكتەكان ئەوە دەستنیشان بكەن كە ئایا كۆمەڵكوژییەكی دیاریكراو ژینۆسایدە، یاخود نا.



بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1000)