شۆڕشی ئەیلوول كوردی بە جیهان ناساند وهەموو كوردیش بە شۆڕشی خۆی دەزانێ

شۆڕشی ئەیلوول كوردی بە جیهان ناساند وهەموو كوردیش بە شۆڕشی خۆی دەزانێ
لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان عەدنان موفتی بۆ گوتى: پێش هەموو شت باشووری كوردستان كۆمەڵێك تایبەتمەندی هەبوو، یەكەم دەوڵەتی عێراق تازە دامەزرابوو، لەچوارچێوەی كۆمەڵەی گەلانیشدا بەڵێن درابوو لەو دەوڵەتە تازەیەدا مافی گەلی كوردستان لە عێراقدا پارێزراو بێت، ئەمەش بووە هۆكاری ئەوەی كە لە بواری خوێندن و دامەزراندنی حزبی سیاسی پێشتر لە باشووری كوردستان دەست پێبكات. ئەمە وێڕای ئەوەی لە باكووری كوردستان لە ساڵانی 1880 شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵاو شۆڕشەكانی دیكە دەستیان پێكردبوو، هەروەها لە رۆژهەڵاتی كوردستانیش هەبووە، بەڵام پاش دامەزراندنی عێراق خەباتی گەلی كوردستان زیاتر لە باشووری كوردستان سەری هەڵدایەوە، خاڵی دووەمیش ئەوەیە ئەگەرچی لەناو پارتی دیموكراتی كوردستان ناكۆكیش دروستبوو كە بووە هۆی لێكترازان، بەڵام زۆربەی زۆری ئەو خەباتە بە یەكڕیزی بووە، بۆیە ئەو سەركردایەتییەی شۆڕشی ئەیلوول هەیبووە، وایكردووە بەشەكانی دیكەی كوردستانیش چاویان لێی بێت و ئومێدیان پێی بێت، لەگەڵ ئەوەی لە باكوور و رۆژهەڵات و رۆژئاوا، خۆیان حزب و رێكخراوی جیاوازیان هەبوو، بەڵام پشتگیرییان لە شۆڕشی ئەیلوول دەكرد، لەگەڵ ئەوەی هەندێك ناكۆكیش دروست دەبوو، بەتایبەتی كە شۆڕشی ئەیلوول هەندێك كات ناچار دەبوو پەیوەندی لەگەڵ ئەم دەوڵەت، یان ئەو دەوڵەت بكات، كە ئەمە هەندێك جار ناكۆكی لەسەر دروست دەبوو، بەڵام ناكۆكییەكان كاتیی بوون و نەبوونە بەربەرست لەبەردەم ئەوەی هەموو خەڵكی كوردستان شۆڕشی ئەیلوول بە شۆڕشی خۆی نەزانێت.

هەروەها عەدنان موفتی بۆ گوتى: خەڵكی كوردستان شانازی بەوە دەكات كە بۆ پێكەوەژیان و هەوڵدان بۆ دامەزراندنی كۆمەڵگەیەكی مەدەنی فەرهەنگێكی جوانی بۆ خۆی دروستكردووە، ئەو فەرهەنگەش ئەوەیە كە لە دوای راپەڕینەوە فەرهەنگی دیموكراتی هەڵبژاردووە، لەم ماوەیەدا ناتوانین ناكۆكییەكان وەك شەڕی ناوخۆ و دووئیدارەیی لەبیر خۆمان بەرینەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی ئیرادەی گەلەكەمان ئەوە بووە هیچ رێگەیەكی دیكە بێجگە لە دیالۆگ و دانوستاندن بۆ پێكەوەژیان نییە، بۆیە هەوڵدانی بەردەوام بۆ نەهێشتنی كەموكورتییەكان هەبووە، تا گەیشتە ئەوەی دوای ساڵانی 2000 جارێكی دیكە گەلی كوردستان پێكەوەژیانی بۆخۆی هەڵبژارد، ئەمەش نەك پێكەوەژیانی نێوان لایەنە سیاسییەكان، بەڵكو بەو مانایەی ئێمە ئایندە بەوجۆرە سەیر دەكەین، بەوەی بۆ خۆمان چیمان دەوێت، بۆ خەڵكی تریش هەمان شتمان بوێت، ئەمەش مانای ئەوەیە كورد چۆن داوای مافی خۆی دەكات، ئاواش مافی ئەو نەتەوە و دواكەوتووانی ئەو ئایینانەشی لەگەڵی دەژین قبوڵ دەكات، بەتایبەتی توركمان، كلدان و ئاشووری و سریان، ئەوجا لەناو گەلی كوردیشدا فرەئایینی هەیە، هەر بۆ نموونە كورد هەیە كریستیانە، یان ئێزدییە، یان كاكەییە، هەروەها لەناو كوردی موسڵمانیشدا مەزهەبی جیاواز هەیە، بەشێك لە خەڵكی كوردستان شیعەن.

شاياني باسه موفتی هەروەها گوتی: پێش هەمووشت ئەم تاوانەی تیرۆریستان، تاوانێكە دژی مرۆڤ و مرۆڤایەتی كراوە، لەبەر ئەوەی پێش ئەوەی ئێزدی بێت، یان كورد بێت، مرۆڤ بووە، ئەو مرۆڤەش خوا دروستی كردووە و جیاوازی لە نێوان مرۆڤ و مرۆڤێكی دیكە نییە، بۆیە ئەوانەی ئەو كارەیان كردووە، گەورەترین زیان لە ئیسلام دەدەن، لەبەر ئەوەی ئەگەر مرۆڤێك مرۆڤێكی دیكە بكوژێت بەبێ ئەوەی هیچ تاوانێكی هەبێت، وەك ئەوە وایە هەموو مرۆڤایەتی كوشتبێت، ئەم دیاردەیە لە ئاكامی شكستهێنانی چەند ئایدیۆلۆژیەتێك، وەك شكستهێنانی ئایدیۆلۆژیەتی ماركسی، شكستهێنانی ئایدیۆلۆژیەتی قەومی عەرەبی سەرچاوەی گرتووە، پاش ئەوەی كە سۆڤیەت چوو ئەفغانستانی داگیركرد، هەستی ئیسلامییەتیان جووڵاندەوە، بەناوی ئەوەی لە دژی كوفر خەبات دەكەن، كە ئەم قۆناخە تەواو بوو، بۆشاییەك دروست بوو، ئێستا ئەوان لەو بۆشاییەدا هەستی خەڵكی ئاسایی و ناتێگەیشتوو بۆ مەرامەكانیان بەكار دەهێنن، بۆیە هەر لە سەرەتاوە ئینحرافێكیان لە ئیسلام دروستكردووە، لەبەر ئەوەی ئیسلام قەت رێگەی نەداوە هێرش بكرێتە سەر خەڵكێكی بێتاوان، هەر بۆ نموونە لە یەكی شوباتی 2004 كە تیرۆریستان هێرشیان كردە سەر بارەگای یەكێتی و بارەگای پارتی، خەڵكێكی زۆریان كوشت، هەشت پێشمەرگەی پاسەوانی خۆم كە شەهید بوون هەموویان نوێژكەر بوون، پرسیار ئەوەیە، ئایا چ ئیسلامێك ئەوە قبوڵ دەكات.

بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە (993)
Top