Hunermend Natalia Seyran ji bo «Gulan»: Nûkirina hunerê girîng e, lê girîng e ku ruh û nasnameya Kurdî were parastin
Hunermendê jin Natalia Seyran gelek sal in li welatê Almanyayê dijî. Tevî hemû astengiyên jiyanê, ew her tim berhemên nû pêşkêş kiriye ku piraniya wan nîştimanperwer in. Ji bo ku em bandora hunerê li ser bilindkirina hest û girêdana neteweyî ya Kurdan, li derveyî û hundirê welatê, bi taybetî di nav ciwanan de, bizanin, me çend pirs ji wê re kirin.
Huner çi rol û girîngiyeke taybet di parastin û bilindkirina nasnameya neteweyî ya Kurdî de dilîze?
Ez bawer im ku huner yek ji hêzên herî bihêz e ji bo parastina ziman, çand û nasnameya neteweyî. Stran, helbest, wêne û sînemayê dîroka gelan ji nifşekî bo nifşekî din diguhêzin. Di demên ku ziman û çanda Kurdî di bin zextê de bûye, huner bûye dengê gelê me. Bi hunerê em dikarin nasnameya xwe biparêzin û ji cîhanê re nîşan bidin ku em kî ne.
Ma hunermendên Kurd ên diasporayê hestên neteweyî zêdetir bilind dikin?
Ez dibînim ku diaspora hem zehmet e û hem jî derfetek e. Hunermendên li derveyî welat, bi alîkariya teknolojî û medyaya civakî, dikarin bigihîjin milyonên kesan. Dûrbûna ji welat carinan hesta nîştimanperweriyê zêdetir bihêz dike. Ji ber vê yekê, piraniya hunermendên diasporayê bi hunera xwe çanda Kurdî di asta navneteweyî de nas kirine.
Pirsgirêkên hunermendan di her beşên cuda yên Kurdistanê de çi ne?
Her parçeyek ji Kurdistanê şert û taybetmendiyên xwe hene. Di hin deveran de pirsgirêkên siyasî hene, li deverên din pirsgirêkên aborî an jî kêmbûna piştgiriyê heye. Lê ez bawer im ku hunera Kurdî yek e. Sînorên siyasî nikarin çand û muzîka me ji hev cuda bikin.
Ma hunermendek ku bi zimanekî din dixwîne, heman bandorê heye?
Her zimanek dikare peyamekê bigihîne cîhanê. Lê dema ku hunermend bi zimanê Kurdî dixwîne, ew bi awayekî rasterast alîkariya parastina ziman û nasnameya Kurdî dike. Heke kesek bi zimanên din jî bixebite û di heman demê de çanda Kurdî pêşkêş bike, ew jî karekî girîng e.
Hunera siyasî an hunera çandî, kîjan ji wan demeke dirêjtir dimîne?
Ez bawer im ku hunera çandî û mirovahî demeke dirêjtir dimîne. Hunerek ku li ser evîn, malbat, jiyan û çandê hatiye avakirin, dikare bi salan bimîne û nifş bi nifş were gotin û vegotin. Hunera siyasî dikare di demeke taybet de girîng be, lê hunera çandî pir berdewamتر e.
Parastina şêwaza resen an modernbûn, kîjan ji wan ji bo hunera Kurdî pêwîsttir e?
Herdu jî pêwîstin. Divê em reh û rîşeyên xwe biparêzin, lê di heman demê de divê em bi demê re ber bi pêş ve biçin û gavên modern jî bavêjin. Her neteweyek hunera xwe nû dike. Ya girîng ew e ku ruh û nasnameya Kurdî were parastin.
Ma bikaranîna şêwazên navneteweyî parastina çandê ye an tevlihevîbûna çandî?
Ez vê yekê wekî derfetekê dibînim. Heke em bi şêwazên nû, wek pop, hip-hop an sînemayê, çîrok û muzîka Kurdî bigihînin ciwanan û cîhanê, ev xizmeta çanda me ye, ne xeter li ser wê.
Dezgeh û hikûmet divê çawa piştgirî bidin hunermendan?
Piştgirî divê hem ji hunera klasîk re be û hem jî ji hunermendên hevçerx re. Em hewcedarî parastina kevneşopiyê ne, lê di heman demê de divê ji projeyên nû, afirîner û navneteweyî re jî piştgirî were dayîn.
Zîhniyeta çêkirî (AI) xeter e an derfet?
Ez zîhniyeta çêkirî wekî amûrekê dibînim, ne wekî cîgirê hunermend. Huner bê hest û ezmûna mirovî temam nabe. Lê zîhniyeta çêkirî dikare alîkar be ji bo afirandin, fêrbûn û belavkirina çanda Kurdî di asta cîhanê de. Biryar û afirandina dawiyê her tim ya mirovan e.
Ma zîhniyeta çêkirî nasnameya çandî ya Kurdî lawaz dike?
Ev bi awayê bikaranîna wê ve girêdayî ye. Heke em zîhniyeta çêkirî bi agahî, peyvên rast û çavkaniyên Kurdî bikar bînin, dikare alîkar be ji bo ku ziman û çanda Kurdî bêtir were nasîn. Zîhniyeta çêkirî bi xwe nasnameyê ava nake; ew tenê amûrek e. Berpirsiyariya me ye ku em wê çawa bikar bînin.
إنشاء
