بزووتنەوەی گۆڕان نەیتوانی تێڕوانینێكی دووربینی سیاسی و كۆمەڵایەتی هەیێت
عارف روشدی هەروەها گوتى: ناكرێت لە بەرپرسیاریەتی هەڵبێین و وەك بەرزەكی بانان بۆی دەربچین و ئاوڕ لە كاریگەریی نەرێنی فاكتەری ناوخۆییش نەدەینەوە لە ئاست ئەو شكستانەدا، بۆیە لەم خاڵەوە گرنگە درك بەو راستییە بكەین، كە هەرگیز ئەو دەوڵەتانەی بەشێكی كوردستانیان داگیركردووە، یان دەوڵەتە زلهێزەكان كە خاوەنی بەرژەوەندیی تایبەتی خۆیانن، قەت رۆژێك لە رۆژان نایەن بە ئێمە بڵێن: فەرموون وەرن دەوڵەتی خۆتان رابگەیەنن، بەتایبەتی ئەو دەوڵەتانەی كوردستانیان بەسەردا دابەشكراوە، دەوڵەتانی دواكەوتوون، ئەوان تەنانەت نەیانتوانیوە نەتەوەی خۆیان ئاسوودە بكەن، چ جای ئەوەی بڕوایان بە پێكەوەژیان و مافی ئەو گەل و نەتەوانەش هەبێت كە لەگەڵیاندا دەژین، بەڵام وێڕای ئەم واقیعەش كورد دەستبەرداری خەباتی سەربەخۆیی نەبووە و لە هەموو قۆناخ و هەلومەرجێكدا بە شێوازی جیاواز خۆی رێكخستووەتەوە و بەردەوامی بە تێكوشان داوە لەو پێناوەدا، بۆیە ئەمەش بە خاڵێكی ئەرێنی دەزانم، لە سەرووی هەموو ئەمانەش وێڕای ئاستەنگە دەرەكی و ناوخۆییەكان، من گەشبینم لەبەر ئەوەی گەلێك هەیە ئیرادەی هەیە ئازادانە بژیت و خەباتیش بەردەوام دەبێت تا بەو ئامانجە دەگەین.
شايانى باسه روشدی هەروەها گوتى: من راشكاوانە دەڵێم: ئێستا هیچ بیانوویەك نەماوە بۆ ئەوەی بڵێین هۆكاری دەرەكی و هەڵكەوتەی جوگرافی كوردستان رێگرە لە بەردەم پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان و هیچ پاساوێكیش نییە بۆ ئەوەی خەڵكی دیكە تاوانبار بكەین، بەداخەوە لەم قۆناخەدا تاوانباری هەرە سەرەكی دژی پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان لەنگیی بزاڤی سیاسی كوردستانە و بەتایبەتی ئەو ئەكتەرانەن كە ئێستا بە بیرێكی چەوت و گوماناوی و رقاوی لە بەرامبەر ئەم پرۆسەیە رەفتار دەكەن، زۆر جار كە باسی فرەیی و ئازادیی دیموكراسی لە كوردستاندا دەكرێت، بیرۆكەیەك بە خەیاڵمدا دێت و دەڵێم: هەق نییە ئەوە بوونی هەبێت، كەڵكەڵەی ئەوە لێمدەدات كە باوەڕم بە بۆچوونێكی عەبدولڕەحمان كەواكیبی بێت كاتێك دەڵێت: پێویستیمان بە دەسەڵاتیكی خۆسەپێنی دادپەروەر هەیە، واتە (المستبد العادل)، ئەمە لەوانەیە خەونێك بێت بۆ من، بەڵێ من وای دەبینم قوناخی ئێستای كوردستان پێویستی بە شتێكی لەو جۆرە هەیە، ئێستا كوردستان لە قۆناخێكی جیاوازدایە، لێرەدا ناگەڕێینەوە بۆ ئەوەی لە سەردەمی خەباتی شاخ چی كراوە و چی نەكراوە، ئەمە مێژووە و هەموو میللەتێكیش دەبێت مێژووی خۆی بە رەش و سپییەوە بنووسێتەوە، لەوەشدا نەك تەنیا تۆماركردنەوەی رووداوەكان بێت، بەڵكو دەبێت بە شێوازەكانی فەلسەفەی مێژوو، تاوتوێی هۆكار و ئاكامی رووداوەكان بكەین، لەبەر ئەوەی هەموو رووداوێك هۆكار و پاڵنەر و سات و كاتی خۆی هەیە، بۆیە لەم روانگەیەوە كە سەیری بارودۆخی ئێستا دەكەین.
لە درێژەی قسەكانیدا عارف روشدی هەروەها گوتى: دەبوایە حزبە سیاسییەكانی كوردستان لە ئاستێكی بەرزتردا بوونایە، دەبوو خوێندنەوەیان وردتر بوایە، لەبەر ئەوەی درووستبوونی دەوڵەت بۆ هەر نەتەوەیەك لە ئاكامی رووداوە گەورەكان هاتۆتەئاراوە، با سەیری ئاكامەكانی شۆڕشی پیشەسازی و شۆڕشی فەرەنسا و شەڕی یەكەم و دووەمی جیهانی بكەین، دەبینین هەموو دەوڵەتە نەتەوەییەكانی رۆژئاوا بەرەنجامی گۆڕانكارییە سیاسی و كۆمەڵایەتییە گەورەكان بوون، لە ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیشدا شەڕێكی گەورە لە ئارادایە و مەزندەی ئەوە دەكرێت بەرهەمهێنەری گۆڕرانكارییەكی گەورە بێت، راستە شەڕەكە بە ناوی «شەڕی دژی تیرۆریستانی داعش»ـە، بەڵام پێموایە لە هەمان كاتدا شەڕی بەرژەوەندیی نێوان دەوڵەتە زلهێزەكانی جیهانە كە دووبارە دەیانەوێت ماستەرپلانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بگۆڕن، ئەو ناكۆكییە نەتەوەیی و ئایینییەی لە ناو پێكهاتەی جوگرافیی دەوڵەتانی -سایكس پیكۆ- هەیە، گەیشتۆتە ئاستی لێوانلێو و ململانێی دەوڵەتانی ناوچەكە لە سەر نفوز و باڵادەستی، سەرەڕای ئەمانەش هەتا ئێستاش ناوچەكە دەوڵەمەندە لە زۆر رووەوە، بەتایبەتی لە بواری نەوت و سەرچاوەی وزە، لەمەش زیاتر هەڵكەوتەی جوگرافی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ رۆژهەڵات و رۆژئاوای جیهان گرنگی خۆی هەیە، لەناو ئەم هاوكێشە ئاڵۆز و گرنگەدا، كورد توانیویەتی دانپێدانانی وڵاتانی زلهێز بەدەست بهێنێت.
عارف لە كۆتایی قسەكانیدا گوتى: گۆڕان نەیتوانی ببێتە ئەو هێزە سیاسییەی تێڕوانینێكی دووربینی سیاسی و كۆمەڵایەتی هەبێت، هێزێكە بە پاڵپشتی ناڕەزایی ئاسایی خەڵك هاتۆتەئاراوە، لە هەموو كۆمەڵگەیەك تەنانەت لە وڵاتانی ئەسكەندەناڤیش خەڵكی ناڕازی بوونی هەیە، بەڵام هیچ هێزێكی سیاسی نایەت ئەم هێزە ناڕازییە بۆ دژایەتی كۆمەڵگە بەكار بهێنێت، كاتێك بزووتنەوەی گۆڕان دێت ناڕەزاییبوونی خەڵك بەكاردەهێنێت بۆ سووتاندنی بارەگای حزبی و راگرتنی بژێوی خەڵك، ئەمە كردەوەیەكی هەرزەكارانە و ناڕەوایە دەرحەق بە كۆمەڵگە پێش حكومەت، ئەگەر گۆڕان وەك هێزێكی سیاسیی پێگەیشتووی تێگەیشتوو لە كێشەی خەڵك تێبگات و وەك هێزێكی بەشداریش لە حكومەت و پەرلەمان، ئەوا دەبێت لەناو پەرلەمان و حكومەتدا بە نەفەسێكی دۆستانە كێشەكان چارەسەر بكات، بەڵام بە پێچەوانەوە زۆر جار پەرلەمانتارانمان دەبینی ماوەی 4-5 كاتژمێر لە كۆبوونەوەدا بوون، كەچی بە پەلەپەل دەهاتن پەنایان دەبردە بەر مایكی راگەیاندكارێك، بۆ خۆنواندن و دەستڕاوەشاندن و قسەی بەرز و نزمیان دەكرد. پرسیاری من ئەوەیە ئەگەر قسەتان هەیە بۆ لەناو كۆبوونەوەكەدا نەتانكردووە؟ ئەگەر رایەكی جیاوازتان هەیە بۆ بە شێوەیەكی فەرمی لە سەكۆی تایبەت بە راگەیاندنی پەرلەمان لێدوان نادەن؟ بزووتنەوەی گۆڕان پێكهاتەیەكی تێكەڵە، بەشێكیان لەو بەڕێزانەن كە لە خەباتی شاخ و شار و ململانێ سیاسییەكاندا بەشداربوون، بەشێكیشان لەو گەنجە تازەپێگەیشتووانەن كە نەیانهێشتووە پێبگەن.
بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1059)
