مالیكی وەك دڕكێكه لە ناو گەرووی عێراقدا و كۆمەڵێك میراتی خراپ و قاسهیهكی بهتاڵی بۆ حكومهتی دوای خۆی جێهێشتووه

مالیكی وەك دڕكێكه لە ناو گەرووی عێراقدا و كۆمەڵێك میراتی خراپ و قاسهیهكی بهتاڵی بۆ حكومهتی دوای خۆی جێهێشتووه
لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان دكتۆر فالح عەبدولجەبار گوتى: لەگەڵ وشەی داڕمانی تەواودا نیم، یەكێك لە خاڵەكانی كە زیانی گەورەی بە عێراق گەیاندووە بریتیە لە حیساب بۆكردنی برادەرایەتی و شاندكردن و دەرماڵەپێدان و خەرجكردنی موچەی وەهمی لە ڕووی داراییەوە و هەروەها ئەو پارە دزراوانەشی كە لە قۆناغەكانی پێشووی سهردهمی مالیكی دیارنەمابوون، ئەمەیە كە داڕمانی دارایی لە عیراق دروست كردووە، بە پێچەوانەشەوە داڕمانێكی تەواو لە بەرەی سەربازیدا شك نابەم، بەڵام بەراورد بە كوردستان، دەبینین پێشمەرگە بە خێراتر شنگالیان بە هاریكاری ئاسمانی هاوپەیمانان ئازادكردەوە، كەچی پێشوەچوونی سەربازی لە ناوچەكانی تری عێراقدا خاووخلیچكە، لەگەڵ ئەوەشی كە بێجی و تكریت و دەوربەری ڕومادی هاتونەتەوە دەست سوپا، لانی كەم دەتوانین بڵێین لە عێراقدا سەركەوتنێكی ڕێژەیی بەسەر داعشدا هەیە، كشانێكی سەربازی خاو بەرەو دوورخستنەوەی داعش بەردەوامی هەیە، بەڵام كێشە بنەڕەتیەكە لە بواری سیاسیدایە، كە بۆشایی دروست كردووە، وای كردووە وڵاتانی تر دەستێوەردان لە ناو عێراق بكەن، بە نموونە هاتنەژوورەوەی سوپای توركیا بۆ ناو خاكی عێراق، حكومەتی عێراقی دەنووزێنێت و دەڵێت ئێمە دژی ئەم كارە دەوەستینەوە، بهڵام پێشوازی لە دەستێوەردانی ڕووسیا دەكات لەبەرهۆكارگەلی جیاواز، ناوچەكە وەك ناوچەی ژمارە یەك قووڵاییەكی گرنگی هەیە بۆ ڕووسیاش، بەڵام دەوڵەتی عێراق زیاتر پێویستی بە دامودەزگای زانستی و ئاسایشی و مەدەنی هەیە تا فەرمانڕەوایەتی دروست بكات، ئەگەر ئەمانەی نەبێت ناتوانێت بەڕێوە بچێت و وەك لیبیای لێ دێت.


دكتۆر فالح عەبدولجەبار هەروەها گوتى: ستراتیژیەتی ئەمەریكا پێش ههموو شت وهك رووسیا لەناوبردنی داعشە، دووەمیان ئەوەیە دەڵێت ڕژێمی ئەسەد پێویستە بگۆڕدرێت و چاكسازیی لە سیستمدا بكرێت، سێیەم دەڵێت ئەگەر چاكسازیی سیاسی لە ناوچەكەدا نەكرێت پاش داعشیش هێزگەلی تیرۆریستی تر دروست دەبێتەوە، هەڵەكەی ئەمەریكا لە كوێدایە، داعش ئێستا دەوڵەتە، نەك بزووتنەوەیەكی سیاسی یان گرووپ و ڕێكخراوێك بڕوایان بە خۆپیشاندان و مانگرتن بێت لە پێناوی چاكسازی سیاسیدا، چارەسەرەكە ڕاستە تەنیا سەربازیی نییە، بەڵام لە حاڵەتی داعشدا شتێك هەیە كیانی جیۆگرافیایی بۆ خۆی دروست كردووە، پایتەخت و بودجەو سەربازگەو لەشكری هەیە، دەزگای ئیداری بەهێزتری هەیە لەوەی عێراق و سووریا، دەوڵەتێكی بەهێزە لەڕووی جێبەجێكردنی فەرمانداری و بڕیاردانەوە، ئۆباما هەڵەكەی لەوەدایە بە هەمان چاوی ئەو بزاڤانەی كە بچوكن و پێشێلكاری لە مافی مرۆڤ دەكەن، دەڕوانێتە داعشێك كە بۆتە دەوڵەتێكی گەورەو زل لە ناوچەكەدا، هەڵەی زەقتر لە ستراتیژیەتی ئەمەریكا نەكرانەوەیەتی بە ڕووی ڕووسیادا، پێویستە پێی بڵێن، بەڵێ پێویستە دامودەزگاكانی دەوڵەت بپارێزرێت و ئێوە لەسەر حەقن، وەك چۆن لەوەشدا لەسەر حەق دەبن، كە مەترسی ژمارە یەك داعش بێت، بەڵام ئێوە لەوەدا بە هەڵەدا چوون كە دەتانەوێت پرۆسەی چاكسازی دوابخەن بۆ پاش لەناوبردنی داعش، ئەم تەڵزگەیە لێرەدا بۆ خۆی ڕایەڵەكانی هاریكاری و تەنسیقی نێوان هەردوو زلهێزەكە زیاتر دەكات.

شايانى باسه فالح عەبدولجەبار هەروەها گوتى: یەكێك لەو میراتیە گەورانەی مالیكی بەجێیهێشتووە وەك دڕكێك لە گەرووی عێراقدایە، دواتر سیستانی فەتوایەكی دەركرد بۆ خۆبەخشكردنی هەموو خەڵكی لە دەرەوەی سوپادا، مالیكی ئەمەی قۆستەوەو جێبەجێیكرد بۆ دامەزراندنی ڕێكخراوەكانی میلیشیایی حەشدی شەعبی، زاڵبوونی میلیشیای حەشد بەسەر سوپادا بە واتای بەردەوامیی ناسەقامگیربوون لە وڵاتدا، میلیشیا هێزێكی ناڕێكخراوەو خۆی نابەستێتەوە بە دەزگای دەوڵەتیەوە، سەركردەكانی میلیشیا بەرژەوەندیەكانیان وێك نایەتەوە لەگەڵ سیاسەتی دەوڵەتدا، ئیتر حەقم نییە لەسەر نیەتی خراپ یان باشی میلیشیاكە چییە، میراتیەكەی دووەمی مالیكی كە قوڕی بۆ عێراق خەستتر كردەوە، خەزێنەیەكی بەتاڵ و حەتاڵی لەپاش خۆی بەجێهێشت، میراتی مەترسیدارتری سێیەم هێشتنەوەی ئەو دارودەستە گەندەڵكارانەی خۆیەتی لە دەزگاكاندا كە كارەساتی گەورەیان بەسەر عێراقدا هێناوە، ئەم میراتانەی مالیكی بەجێی هێشتوون دەیان ساڵی دەوێت تا چارەسەر بكرێن.


لە درێژەی قسەكانیدا عەبدولجەبار هەروەها گوتى: ڕاستە ئێران دەسەڵاتێكی گەورەی لە عێراقدایە، دەوڵەتی عێراق ڕەزامەندە بە زۆربەی ئەو ئامانجانەی لە سیاسەتی دەرەوەی ئێراندایە بۆ ناوچەكە ههیهتی، بەڵام ڕێكناكەوێت لەگەڵ سیاسەتی دەرەوەی كەنداودا، تەنانەت پێوەندیەكانی عێراقی لاواز كردووە لە ڕووی بازرگانی و پیشەسازی و زانستیەوە لەگەڵ توركیاداو پێوەندیەكانی عێراق بە ئەمەریكاوەی سست كردووە، گرفتەكە لەوەدایە ئێران تەماشای شیعەی عێراق ناكات بە ڕوانگەی دەوڵەت و سیاسەت بەڵكو بە ڕوانگەیەكی مەزەبی و ئاینی چەقبەستووانەوە بۆیان دەڕوانێت، ئێران حاكمێكی شیعی ئیسلامی متمانەپێكراوی خۆی لە عێراقدا دەوێت كە كاربەڕێوەبەرێت، چەندین كاندیدی ئیسلامی شیعیی هەبوون لە عێراق كە ئێران پێی خۆش نەبوو ببنە سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراقی، ئێران دەیەوێت ئیسلامییە شیعەكان سەربخات نەك شیعە، چونكە لە فەزای شیعەكاندا، شیعەی ماركسی و لیبرالی و یەعروبی و نەتەوەییش هەیە، كە ئێران نایەوێت ئەوانە لە حوكمدا بن.


لە كۆتایی قسەكانیدا د.فالح گوتى: ئیسلامی سیاسی تۆمەتبار دەكرێت بەو حاڵەتە، ئیسلامی سیاسی بناغەی داعش و بزووتنەوە سونیە ئیسلامیەكانی ترە، تەنانەت بناغەی بزاڤە شیعیەكانیشە كە لەسەر سامان لە نێو یەكتردا لە ململانێی توندوتیژدان، دەزگای ئاینی كەمێك ماندوو بووە لەو پارتانەو لەم دواییانەدا هەندێ هەڵوێستی بێلایانەی تەبەنا كردووە، بە گشتی ڕۆڵی ئایین لەم كێشانەی عێراقدا ڕۆڵێكی نەرێیانەیە، زۆربەی ئەو دەسەڵاتدارانەی چمكی دەسەڵاتیان بە دەستەوەیە ئایین بەكاردەهێنن تا پێگەو پۆستەكانی خۆیان بەهێز بكەن بە هۆیەوە، وەك ئامڕازێك بەكاری دەهێنن تا شەرعیەتێ بدەن بە مانەوەی خۆیان لە دەسەڵاتدا، ئەوانن كە بە خراپترین شێوە ئایین بۆ خزمەتی سیاسەت بەكاردێنن نەك بە پێچەوانەوە.


بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1054)
Top