شیعەكان عێراقیان كردۆتە دەوڵەتێكی فاشیل و مالیكی هۆكاری سەرەكیی سەرهەڵدانی داعش بووە
دۆڤ واكسمان هەروەها گوتی: هەموو وڵاتەكانی ناوچەكە، توركیا و ئێران و سعودیە و ئەوانی تر وەك وڵاتانی كەنداو، ئیمارات و قەتەر، هەموویان بە شێوەیەك دەستیانوەرداوەتە سووریا و عێراق كە بارودۆخەكەیان خراپتر كردووە. بۆ نموونە هەوڵەكانی سعودیە و هاوپەیمانەكانی و ئەمەریكا بۆ رووخاندنی رژێمەكەی ئەسەد بووە هۆی سەرهەڵدانی شەڕی ناوخۆیی كە چەندەها كەسی لە سووریا كردە قوربانی و ملیۆنەها خەڵكیشی لەماڵ و حاڵی خۆیان هەم لەناوخۆ و هەم لە دەرەوەدا ئاوارە و دەربەدەركرد، ئەمەش مایەی كارەساتێكە بۆ ناوچەكە. لەلایەكی ترەوە ئێران پاڵپشتی رژێمەكەی ئەسەد و هاوپەیمانانی لە لوبنان و شوێنانی دیكە دەكات، ئەمەش بووەتە سەرچاوەی ناسەقامگیری، لە راستیدا ئەمە شەڕی ناوخۆییە بەوەكالەت. هەل و مەرجێكی هاوشێوە لە یەمەنیش روودەدات، كە ئەویش شەڕی ناوخۆی بەوەكالەتە بەوەی كە ئێران پاڵپشتی هاوپەیمانە ناوخۆییەكانی دەكات و سعودیە بەپاڵپشتی ئەمەریكا و هەروەها دەوڵەتانی تری كەنداو بەشداری سەربازییان كرد بە شێوەیەك كە كاولكارییەكی زۆریان لێكەوتۆتەوە لە یەمەندا كە هەزاران خەڵكی سڤیل كوژران. بۆیە لە هەموو ئەم حاڵەتانەدا وڵاتان شوێن بەرژەوەندیی خۆیان كەوتوون بۆ بەهێزكردنی دەسەڵاتیان لە ناوچەكەدا لەسەر حیسابی قوربانی زۆری خەڵكە لە ناوچەكەدا و كارەساتێكی درووست كردووە كە بۆ چەندین دەیەی داهاتوو بەردەوام دەبێت.
شايانى باسه واكسمان هەروەها گوتی: سەرهەڵدانی شەڕی تایفەگەری و لاوازی و هەڵوەشانی عێراق و سووریا، هەردووكیان دوو گۆڕانكاری مەترسیدارن و دەستێوەردانە دەرەكییەكانیش لە زۆر رووەوە ئەم دۆخەی خراپتر كردووە، ئەمە لەجیاتی ئەوەی هەوڵبدەن چارەسەری بكەن، یان كەمی بكەنەوە، هەروەها سەرهەڵدانی دەوڵەتی ئیسلامی كە توانیویەتی چەندین ناوچەی گرنگ لە عێراق و سووریا بگرێت و ببێتە گرفت لە بەردەم شەرعییەت و یەكگرتوویی هەردوو دەوڵەتدا، بە هەمان شێوە ئۆپەراسیۆنەكانی فراوانكردووە بۆ وڵاتانی دیكە و ئێستا گرووپ هەن لایەنگری داعشن لە میسر و نایجیریا و ئەفغانستان، ئەمانەش گۆڕانكاری باش نین، بۆیە ئەو سیستەمی دەوڵەتییەی كە لەدوای جەنگی یەكەمی جیهانەوە بۆ ماوەی سەد ساڵە دانراوە بەلانی كەمەوە لەناوچەكەدا هەڵوەشاوەتەوە و رون نییە چی جێی دەگرێتەوە. زۆر گرووپ هەن دەرفەتیان بۆ رەخساوە، بۆ نموونە وەك حكومەتی هەرێمی كوردستان كە سەربەخۆیی و ئۆتۆنۆمییەكی هەیە، بەڵام لە هەمانكاتدا توركیا هەڵمەتێكی ناوچەیی دەستپێكردووە دژی كورد لەناو توركیا و سووریادا كە شتەكانی زیاتر ئاڵۆز كردووە، بۆیە كاتێكی زۆر مەترسیدارە بۆ ناوچەكە و روون نییە چ رۆڵێك لەمەوە درووست دەبێت، هەرچەندە لە زۆر رووەوە دەوڵەتی عێراق و سووریا زۆردار بوون لە رووی دیموكراسی و مافی كەمینەكانەوە، بەڵام روون نییە ئەوەی لەم بارودۆخەوە سەرهەڵدەدات، بەهیچ شێوەیەك باشتر بێت و لەوانەیە لەزۆر رووەوە خراپتر بێت.
لە كۆتایی قسەكانیدا دۆڤ گوتی: مەحاڵە پێشبینی شتە خراپەكان بكەین كە روودەدەن، باشترین سیناریۆ ئەوەیە كە ئەو دەوڵەتانەی لە ناوچەكەدا و هەروەها لە دەرەوی ناوچەكەشدا تا رادەیەك سەقامگیرن وەك ئێران و توركیا و سعودیە لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكان و رووسیا و ئەوانی تر پێویستە پێكەوە كۆببنەوە و هەوڵبدەن چارەسەرێكی سیاسی دابنێن بۆ شەڕی ناوخۆی سووریا كە هیچ چارەسەرێكی سەربازی نابێتەهۆی چارەسەركردنی بارودۆخەكە، ئەوە لەوانەیە بە لانی كەمەوە هەندێك ئارامی بهێنێتە ئاراوە، لە عێراقیشدا بەلانی كەمەوە دەتواندرێت دەوڵەتی عێراق و كورد پێكەوە كاربكەن و بەسەر ململانێ تایفەییەكانیاندا زاڵبن و رێگەیەك بدۆزنەوە بۆ جێكردنەوی سوننەكان و پێوەندییەكی باش لەگەڵ هەرێمی كوردستان درووست بكەن. من ناڵێم ئەمە رودەدات لەبەر ئەوەی زۆر شت لە دژیان وەستاوەتەوە، بەڵام هێشتا پێویستیان بە كاری هاوبەشە بۆ چارسەركردنی پرسی دەوڵەتی ئیسلامی و دامەزراندنی دەوڵەتێكی كاریگەر. لەحاڵەتی سووریادا خەڵك دەچەوسێندرێتەوە، بۆیە پرسیارەكە ئەوەیە كێ جێی رژێمی ئەسەد دەگرێتەوە كە وەڵامی داواكارییەكانی دانیشتووە سوننەكانی وڵات و بەرهەڵستكارەكانی دیكەی رژێمی ئەسەد بداتەوە و هەروەها ئەندازەیەك لە ئۆتۆنۆمی بدات بە كوردی سووریا.
بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1051)
